Endoscopie
Naast de arthroscopie (kijken in een gewricht), de bronchoscopie (kijken in de luchtwegen) en de rhinoscopie (kijken in de neus) hebben we nu ook mogelijkheid om laparoscopische sterilisaties uit te voeren. Dit kan al dan niet in combinatie met het vastzetten van de maag ter voorkoming van maagkanteling. Daarnaast kunnen we cryptorchen (niet ingedaalde testikels) opereren via een kijkoperatie. Via de laparoscoop kunnen we op een snelle en veilige manier biopten nemen van darm, lever, lymfeknopen enz. Vaginoscopisch kunstmatige inseminatie is al veel langer mogelijk in onze kliniek.
Kijkoperaties: minder pijn, kortere revalidatie.
Een kijkoperatie is een operatie die uitgevoerd wordt met een scoop (een lens, waar meestal een camera en een tv-scherm aan gekoppeld is). Afhankelijk van waar je in kijkt, krijgt de operatie een specifieke naam. Bij een thoracoscopie kijken we in de borstkas, bij een arthroscopie in een gewricht. Onze praktijk beschikt over zowel flexibele endoscopen als over starre scopen (metalen buizen met een lenssysteem om kleine ruimtes zoals een gewricht, mee uit te vergroten). De scoop wordt vervolgens aangesloten op een lichtbron, om de te bekijken ruimte mee te verlichten en een camera die in verbinding staat met een tv-scherm.
Waarvoor kunnen we deze apparatuur gebruiken?
Bij een arthroscopie kijken we in een gewricht. Er wordt een irrigatiesysteem aangesloten waarmee het gewricht continu gespoeld kan worden met fysiologisch water. Dit spoelen heeft verschillende redenen. Door de ontsteking in het gewricht is het gewrichtsvocht vaak van minder goede kwaliteit. Het bevat ontstekingsmediatoren die schadelijk zijn voor voornamelijk het kraakbeen. Door het gewricht te spoelen worden deze mediatoren verwijderd. Verder kunnen er kleine bloedinkjes optreden tijdens de scopie. Door het bloed continu weg te spoelen blijft er een goed overzicht van het operatieveld. Via de spoelvloeistof worden ook kleine stukjes weefsel en kraakbeen uitgespoeld zodat ze niet in het gewricht achterblijven en daar voor irritatie kunnen zorgen. Met behulp van een arthroscopie kunnen OCD's (osteochondrosis dissecans= losse fragmentjes gewrichtskraakbeen) verwijderd worden, kan artrose worden opgefrist, banden en pezen geinspecteerd en indien nodig doorgenomen worden (zoals de pees van de M. biceps brachialis in de schouder). De arthroscopie wordt uitgevoerd via meestal twee, soms drie kleine incisies. Op deze manier staat het gewricht minder bloot aan externe factoren. Het infectiegevaar is hierdoor aanmerkelijk kleiner. Bovendien hebben de honden achteraf minder pijn en is de revalidatie korter.
Via deze techniek kijken we in de buik. Vroeger was er altijd een flinke incisie nodig voor een buikinspectie, nu kan alles via een klein gaatjes geïnspecteerd worden. De buik wordt eerst via een naald opgeblazen met gas, zodat de organen meer ruimte krijgen en de camera veilig in de buik kan worden gebracht. Bovendien kunnen dankzij het grotere buikvolume de organen verplaatst worden zodat onderliggende organen ook bekeken kunnen worden. Doordat de camera het beeld uitvergroot, kunnen meer details worden gezien dan bij een gewone buikoperatie. Na de eerste inspectie wordt er een extra opening gemaakt waarlangs instrumenten worden ingebracht. Op deze manier is het mogelijk om biopten te nemen van bijvoorbeeld lever, nier of darmen. Ook castreren is mogelijk. Via een derde opening wordt een speciale schaar ingebracht die tijdens het knippen de weefsels dicht brandt. De eierstokken worden in beeld gebracht met de scoop, vastgepakt met een grijper en daarna weggeknipt. Indien nodig kan ook de hele baarmoeder verwijderd worden, maar dit is meestal niet het geval. Door het weghalen van de eierstokken stopt de hormoonproductie en uiteindelijk verschrompelt de baarmoeder. Er is dan geen gevaar meer voor baarmoederontsteking of tumoren. Tegelijkertijd met het castreren kan ook de maag worden opgezocht en aan de buikwand worden vastgezet. Dit is vooral interessant bij grote hondenrassen omdat op deze manier een mogelijk toekomstige maagkanteling kan worden voorkomen. Ook hier geldt dat door het maken van kleinere openingen de post-operatieve pijn minder is en de revalidatie korter.
Thoracoscopie
In de borstkas bevinden zich de longen, het hart en de belangrijkste grote bloedvaten. Bij jonge dieren vinden we ook nog de thymus (zwezerik), die een rol speelt bij de afweer. Op latere leeftijd verschrompelt dit orgaan. Scopie van de borst is een belangrijke aanwinst in de diagnose van thoraxproblemen. Met name het hart kan goed onderzocht worden met behulp van de echo. Afwijkingen dieper in de borstkas zijn voor de echo onzichtbaar omdat echogolven niet door de lucht in de longen heen kunnen. De scoop kan op twee manieren worden ingebracht. Je kunt tussen twee ribben een opening maken, maar op deze manier kun je maar één thoraxhelft beoordelen. De borstkas wordt namelijk in twee helften gedeeld door een soort bindweefselgordijn, het mediast. Als er op een röntgenfoto al gezien is dat het probleem zich aan één kant bevindt, is dit de meest directe methode. Een andere manier is de scoop inbrengen via de buik, net onder het borstbeen en door het middenrif heen. Op deze manier zijn beide thoraxhelften te beoordelen. Vaak kan met kijken alleen reeds een diagnose worden gesteld, maar voor de zekerheid kunnen er ook nu weer biopten worden genomen van afwijkende structuren. Middels deze techniek is het ook mogelijk om een deel van het hartzakje te verwijderen (zoals nodig is bij een hart tamponade) of om bepaalde bloedvaten te onderbinden (persisterende ductus arteriosus van Botalli). Erg belangrijk bij een thoracoscopie is de beademing van de patiént. Omdat er een opening gemaakt wordt in de borstkas valt de onderdruk weg die hier normaal heerst. Door deze onderdruk liggen de longen tegen de borstwand aan en worden ze opengetrokken als de ribben bij het ademen uitzetten. Door het opheffen van de onderdruk vallen de longen los van de borstwand en kan de hond niet meer zelf ademen. Daarom moet hij actief beademend worden. Onze praktijk beschikt over een beademingstoestel, dat de zuurstofvoorziening van het dier kan garanderen tijdens de operatie. Na de operatie moet een drain in de borstholte achterblijven om nog vocht en resterende lucht uit de borst te kunnen verwijderen. Meestal kan deze drain na een paar dagen verwijderd worden.
Endoscopie
In tegenstelling tot de hierboven besproken kijkoperaties, gebeurt een endoscopie altijd via een natuurlijke lichaamsopening. Omdat ongemakkelijk is, gaan de meeste honden hiervoor onder volledige narcose. Met behulp van een flexibele scoop met camera kunnen allerlei lichaamsholtes bekeken worden: de neus, de keel, de luchtpijp, het eerste stuk van de grote bronchiën, de slokdarm, de maag en de endeldarm. Via een werkkanaal in de scoop kunnen tangetjes worden ingebracht om biopten te nemen of voorwerpen vast te pakken.
Samenvattend kunnen we stellen dat we met deze techniek overal in het lichaam kunnen kijken via kleine openingen. Tevens kunnen er kleine ingrepen verricht worden en biopten genomen voor een diagnose van een inwendig probleem. De besproken technieken zijn slechts een kleine greep uit de verschillende mogelijkheden. In de toekomst zullen steeds meer operaties via een kijkoperatie kunnen worden uitgevoerd met als grote voordeel: het dier heeft minder pijn en er is minder tijd nodig om weer helemaal te herstellen.